Nghị quyết 79 - Định hình diện mạo mới của kinh tế nhà nước

Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước (KTNN) trong bối cảnh mới. Đây được xem là "kim chỉ nam" quan trọng, không chỉ định vị lại vai trò của doanh nghiệp nhà nước (DNNN) mà còn mở ra những cơ hội mới cho sự phối hợp giữa các thành phần kinh tế, thúc đẩy sự minh bạch và hiệu quả trên thị trường tài chính.

1. Thay đổi tư duy: Từ "Quản lý" sang "Kiến tạo và Dẫn dắt" 

Nghị quyết 79 tái khẳng định KTNN là thành phần đặc biệt quan trọng, giữ vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, điểm mới nằm ở cách tiếp cận: Nhà nước sẽ làm những gì mà tư nhân chưa làm hoặc không có khả năng làm.

• Vai trò "Sếu đầu đàn": DNNN không chỉ tập trung vào mục tiêu lợi nhuận thuần túy mà còn gánh vác trách nhiệm ổn định vĩ mô, bảo đảm an ninh quốc phòng và dẫn dắt, kích hoạt các nguồn lực xã hội.

• Hiệu ứng cộng hưởng: Thay vì cạnh tranh trực tiếp, DNNN sẽ đóng vai trò mở đường, tạo hệ sinh thái để các khu vực kinh tế khác (bao gồm kinh tế tư nhân) cùng phát triển.

2. Mục tiêu tham vọng: Hình thành các "National Champions"

Lần đầu tiên, những con số cụ thể về quy mô và tầm ảnh hưởng của DNNN được đặt ra trong một lộ trình dài hạn, thể hiện khát vọng xây dựng các "nhà vô địch quốc gia":

3. Một số định hướng quan trọng

• Chuẩn hóa Quốc tế & Số hóa: Đến năm 2030, 100% DNNN phải thực hiện quản trị trên nền tảng số và áp dụng nguyên tắc quản trị của OECD, tăng khả năng hội nhập toàn cầu.

• Thương mại hóa công nghệ: Các DNNN sẽ không chỉ nghiên cứu cho nội bộ mà còn phải chia sẻ, lan tỏa công nghệ ra toàn nền kinh tế. Ưu tiên sử dụng sản phẩm công nghệ do các DN trong nước nghiên cứu, chế tạo; hình thành cơ chế Quỹ đầu tư mạo hiểm sẽ cho phép DNNN linh hoạt hơn trong việc tìm các giải pháp đổi mới sáng tạo.

• Khoáng sản chiến lược: Chuyển từ xuất khẩu thô sang làm chủ công nghệ chế biến sâu, phục vụ các ngành công nghệ cao. Khuyến khích DNNN đầu tư ra nước ngoài để đảm bảo an ninh nguồn cung khoáng sản.

• Tái cấu trúc và M&A: Với các DN mà Nhà nước cần nắm giữ cổ phần, thúc đẩy hoạt động mua bán, sáp nhập giữa các DNNN để hình thành chuỗi giá trị lớn hơn. Đáng chú ý, định hướng đưa SCIC trở thành Quỹ đầu tư quốc gia.

• Cổ phần hóa thực chất: Tiếp tục lộ trình cổ phần hóa nhưng có chọn lọc, tập trung vào việc nâng cao quản trị và hiệu quả, bảo vệ thương hiệu quốc gia.

4. Đột phá về cơ chế: Bảo vệ người làm và thu hút nhân tài

Nhằm tháo gỡ "nút thắt" về tâm lý e ngại sai phạm, Nghị quyết đưa ra những cam kết mạnh mẽ:

• Chuyển từ "Tiền kiểm" sang "Hậu kiểm": Giảm can thiệp hành chính trực tiếp, tăng quyền tự quyết và tự chịu trách nhiệm cho doanh nghiệp.

• Cơ chế bảo vệ cán bộ: Bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không có yếu tố vụ lợi.

• Cải cách lương thưởng: Áp dụng cơ chế thưởng theo lợi nhuận vượt kế hoạch và đặc biệt là quỹ cổ phiếu thưởng tại các công ty cổ phần để giữ chân nhân tài.