Tội đồ lãi vay?

Mặt bằng lãi suất cho vay đối với dư nợ thực tế tại một NHTM có quy mô lớn như Vietcombank (VCB) hiện là bằng chứng rõ nhất cho thấy, lãi vay thực tế hiện nay đã xuống mức rất thấp nếu so với thời điểm cuối năm 2011 (quanh mức 20%/năm). Số liệu phân tích từ Phòng Chính sách tín dụng VCB đến nay cho thấy, ngoài các chương trình cho vay ưu đãi lãi suất, dư nợ cho vay VND ngắn hạn của nhà băng này có lãi suất từ 16%/năm trở xuống hiện chiếm tới 82,7% tổng dư nợ cho vay ngắn hạn của toàn bộ hệ thống VCB. Trong số này dư nợ cho vay có lãi suất từ 14%/năm trở xuống cũng chiếm trên 30%. “Tuy nhiên, trái chiều với những giải pháp giảm lãi suất nhằm đầy cung tín dụng đến khách hàng và nhiều chương trình cho vay lãi suất thấp, tăng trưởng tín dụng đến cuối tháng 6 của VCB chỉ đạt 3%” – Phòng Chính sách tín dụng VCB cũng cho rằng, nguyên nhân tăng trưởng tín dụng thấp theo đó sẽ không đến từ lãi suất cho vay cao.

Với mức tăng 3%, một số chỉ tiêu tín dụng của VCB cũng cho thấy, tăng trưởng tín dụng chậm lại ở nhiều ngành như công nghiệp sản xuất/chế tạo, năng lượng, chế biến xuất khẩu, bất động sản và thương mại phục vụ sản xuất nông nghiệp. Nợ xấu và tỉ lệ tổn thất lại tập trung ở một số ngành mũi nhọn như thép, vận tải biển/đóng tàu, càphê, trồng trọt và chăn nuôi. Bên cạnh đó, các chỉ tiêu tài chính về hoạt động của DN như hàng tồn kho, vòng quay vốn... bị ảnh hưởng lớn nhất bởi khủng hoảng kinh tế và chỉ số nợ có chiều hướng tăng. Bộ phận chính sách tín dụng VCB cho rằng, với các chỉ tiêu trên, có thể thấy vấn đề lãi suất cho vay không phải là lý do chính của việc khó tiếp cận vốn vay NH của DN. “Vấn đề chính là sự suy giảm chất lượng của chính DN, không đáp ứng đủ điều kiện vay vốn của NH” – VCB đánh giá.

Đừng quá lệ thuộc vốn ngân hàng

Đánh giá của một nhà băng cũng cho thấy, những khó khăn bộc lộ thời gian qua của DN phản ánh tình trạng các DN trong nước hiện phụ thuộc quá nhiều vào nguồn vốn vay NH nên khi không đủ điều kiện vay vốn, hoạt động sản xuất kinh doanh bị tác động trực tiếp. Với thực tế này, có nhận định cho rằng, các DN không nên lệ thuộc quá nhiều vào vốn vay ngân hàng, nhất là đối với nguồn vốn trung và dài hạn. Quan điểm này cũng được lãnh đạo VCB chi nhánh Hà Nội đồng tình với đề xuất, DN cần huy động thêm nguồn vốn trực tiếp trên thị trường vốn như trái phiếu DN hoặc cổ phiếu DN. Song để có thể phát hành được trái phiếu, DN lại cần kinh doanh có hiệu quả và quản trị kinh doanh phải minh bạch. “Như vậy, hiện nay nếu Chính phủ bảo lãnh cho những DN “có tiềm năng tốt” phát hành trái phiếu sẽ thúc đẩy kênh tài chính trực tiếp phát triển và dần dần giúp DN “tự bơi” trên thị trường vốn”. Đề xuất này, theo nghiên cứu của VCB Hà Nội, không chỉ giảm nhẹ gánh nặng lâu nay cho hệ thống NH mà còn giảm chi phí vốn vay cho DN do giảm được chi phí trung gian, thúc đẩy tái cấu trúc tài chính DN...

Theo đó, bên cạnh Quỹ Bảo lãnh đối với DN vừa và nhỏ thuộc NH Phát triển VN hiện nay, có đề xuất thành lập các quỹ bảo lãnh tại từng địa phương nhằm giúp các DN vừa và nhỏ tiếp cận vốn vay, giải tỏa sự tắc nghẽn của dòng vốn tín dụng. Song để chia sẻ rủi ro, đề xuất của VCB Hà Nội cho rằng, việc bảo lãnh đối với DN khi phát hành trái phiếu DN hoặc khi vay NH chỉ nên có tỉ lệ bảo lãnh tối đa 50% trên tổng nguồn vốn được huy động. Đề xuất này được đưa ra dựa trên thực tế, việc sàng lọc và lựa chọn các DN có tiềm năng để NH cho vay trong bối cảnh hiện nay là không dễ. Nhất là trong điều kiện hiện nay, khi DN vừa và nhỏ có năng lực tài chính yếu, thông tin không minh bạch, tài sản thế chấp nhỏ hoặc không có và có thêm nợ quá hạn, việc DN khó khăn tiếp cận vốn NH là điều dễ hiểu. “Bản thân các NHTM cũng không có quyền mạo hiểm cho vay hoặc đầu tư rủi ro cao đối với nguồn vốn của dân cư, tổ chức kinh tế gửi tại NH. Hành động ngược lại với nguyên tắc tín dụng cơ bản của NH, hậu quả sẽ khôn lường đối với toàn bộ nền kinh tế” – VCB Hà Nội đưa nhận định.

(Nguồn: Laođộng)